Chuyển dịch từ quản lý truyền thống sang quản trị phát triển giáo dục đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và cấp bách nhất của năm học 2026 – 2027. Yêu cầu này không chỉ đơn thuần là việc thay đổi một thuật ngữ, mà thực chất là một cuộc cách mạng về cách đặt mục tiêu, trao quyền, đánh giá và ra quyết định trong toàn hệ thống. Để sự chuyển đổi này đi vào thực chất, các cơ sở giáo dục cần ngay lập tức triển khai những thay đổi mang tính cốt lõi.
Chuyển đổi tư duy: Từ bệnh thành tích đến kiến tạo giá trị
Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất để đổi mới chính là sự thay đổi tư duy của đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước và lãnh đạo nhà trường. Thay vì duy trì hệ thống vận hành cứng nhắc theo quy định và chạy theo những chỉ tiêu bề nổi (như tỷ lệ lên lớp, số lượng học sinh giỏi), nhà trường cần chuyển sang quản trị dựa trên mục tiêu và kết quả thực chất.
Thước đo thành công mới không nằm ở những con số báo cáo vô hồn, mà là sự tiến bộ thực sự của người học, sự phát triển năng lực của đội ngũ giáo viên và những giá trị thiết thực mà nhà trường đóng góp cho xã hội. Để làm được điều này, cấp quản lý cần thay đổi cách giao nhiệm vụ, chấm dứt việc tạo áp lực thành tích, qua đó mở ra không gian để các trường chủ động đổi mới.
Đẩy mạnh phân quyền và ứng dụng dữ liệu số
Không thể vận hành một mô hình quản trị phát triển giáo dục hiện đại nếu vẫn giữ lề lối làm việc hành chính quan liêu. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc phân quyền và tự chủ cần đi kèm với trách nhiệm giải trình.
- Đối với giáo viên: Cần được trao quyền tự chủ trong phương pháp giảng dạy và đánh giá, đồng thời được cắt giảm tối đa các thủ tục, hồ sơ sổ sách không cần thiết để tập trung vào chuyên môn.
- Đối với nhà trường: Hiệu trưởng phải chuyển vai trò từ người thi hành mệnh lệnh sang nhà quản trị chiến lược.
- Hạ tầng công nghệ: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc số hóa tài liệu. Giáo dục hiện đại yêu cầu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu để ra quyết định, dự báo nhu cầu và thấu hiểu học sinh một cách sâu sắc hơn.
Xây dựng hệ sinh thái giáo dục xoay quanh người học
Mọi sự đổi mới cuối cùng đều phải hướng tới sự phát triển toàn diện của học sinh, sinh viên. Điều này đòi hỏi nhà trường phải quan tâm đến từng cá nhân, từ những em có năng lực nổi trội đến những học sinh yếu thế, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.
Đặc biệt, trong khối giáo dục nghề nghiệp, chất lượng đầu ra cần bám sát yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Việc đánh giá không chỉ dựa trên điểm số mà phải bao gồm kỹ năng mềm, kỹ năng số, đạo đức nghề nghiệp và khả năng thích ứng. Để làm được điều này, nhà trường không thể đứng độc lập mà cần mở rộng thành một hệ sinh thái kết nối chặt chẽ giữa: Nhà nước – Nhà trường – Gia đình – Doanh nghiệp và Cộng đồng. Sự chung tay này sẽ mở rộng không gian học tập từ lý thuyết lớp học ra môi trường thực tiễn sinh động.
